Ela
New member
Kaynak: Barber ve Odean, Boys Will Be Boys: Gender, Overconfidence, and Common Stock Investment.
Bu araştırmadan RSI 80'e ilişkin doğrudan bir sonuç çıkaramayız. Ancak bulgu, teknik sinyalleri çok sık alım satım yapmak için kullanan yatırımcıların işlem maliyetlerini ve aşırı işlem riskini hesaba katması gerektiğini düşündürür.
Örneğin bir yatırımcı, RSI 80'e ulaştığında fiyatın düşeceğini öngörerek satış yapabilir. Fiyat yükselmeye devam ederse pozisyonunu yeniden açabilir; RSI tekrar 80'e çıktığında yeniden satış yapabilir. Bu döngüde komisyonlar, alış-satış fiyat farkı ve yanlış zamanlama maliyet yaratır.
Başka bir yatırımcı ise RSI 80'i yalnızca momentumun güçlü olduğuna dair bir veri olarak görür. Fiyatın 20 günlük hareketli ortalamanın üzerinde olup olmadığını, işlem hacmini ve son zirvenin aşılıp aşılmadığını inceler. Böylece tek bir eşik yerine birden fazla koşula dayanan karar kuralı oluşturur.
Bu iki yaklaşım arasındaki asıl fark erkek veya kadın olmak değil, göstergenin nasıl kullanıldığıdır. Bununla birlikte araştırmalar, aşırı özgüven ve işlem sıklığı gibi davranışsal etkenlerin yatırım sonuçlarını etkileyebildiğini gösteriyor.
Kadın yatırımcıların yaklaşımı: Riskin anlamı, güvenlik ve yaşam koşulları
Bazı araştırmalarda kadın yatırımcıların ortalama olarak daha düşük finansal risk alma eğilimi gösterdiği bulunmuştur. Ancak bu eğilimi duygusallıkla eşitlemek yanlış olur. Riskten kaçınmak kimi koşullarda bilgi eksikliğinden, kimi koşullarda ise kişinin gelir güvencesinden, aile sorumluluklarından, yatırım ufkundan veya finansal kayıpları telafi etme kapasitesinden kaynaklanabilir.
Örneğin aynı miktarda tasarrufa sahip iki yatırımcı düşünelim. Birincisinin düzenli geliri, borç yükü düşük ve acil durum fonu yeterli olsun. İkincisinin ise düzensiz geliri, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ve yakın zamanda kullanması gereken birikimleri bulunsun. İkisi de RSI 80 sinyalini görse bile fiyat dalgalanmalarına karşı farklı tepki vermeleri anlaşılabilir. Buradaki farkı yalnızca cinsiyetle açıklamak, ekonomik koşulların etkisini gözden kaçırır.
Croson ve Gneezy'nin risk alma davranışlarına ilişkin araştırma literatürünü inceleyen çalışması ile farklı ülkelerdeki yatırım deneylerini bir araya getiren Charness ve Gneezy'nin 2012 tarihli araştırması, finansal risk alma konusunda ortalama cinsiyet farklılıkları bulunabildiğini gösteren çalışmalar arasındadır. Ancak risk tercihlerinin ölçümü, deney tasarımı ve katılımcıların özellikleri sonuçları etkileyebilir.
Kaynak: Charness ve Gneezy, Strong Evidence for Gender Differences in Risk Taking.
Bu sonuçlar, kadınların her zaman daha temkinli veya erkeklerin her zaman daha riskli davrandığını kanıtlamaz. Ayrıca temkinli olmak her durumda daha iyi sonuç, risk almak da her durumda daha kötü sonuç anlamına gelmez. Başarı, alınan riskin karşılığında elde edilen getiriyle ve yatırımcının mali hedefleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
RSI 80 örneğine dönersek, bir yatırımcı güçlü yükselişten yararlanmak için pozisyonunu koruyabilir. Başka bir yatırımcı ise birikiminin yakın zamanda gerekli olacağını düşünerek pozisyonunu azaltabilir. İkisi de aynı grafiğe bakmaktadır; ancak farklı ihtiyaçlara ve risk kapasitelerine sahiptir.
5. Cinsiyet Karşılaştırmasında Basmakalıp Yargılardan Kaçınmak
Yatırım davranışları üzerine araştırmalar, ortalama farklılıkları ortaya koysa da bu farklılıkların nedenlerini açıklarken dikkatli olmayı gerektirir.
Örneğin 2019 yılında yayımlanan Boys will still be boys: Gender differences in trading activity are not due to differences in (over)confidence başlıklı araştırma, erkeklerin deneysel piyasa ortamında daha fazla işlem yaptığını ve daha yüksek güven bildirdiğini ortaya koydu. Ancak araştırmacılar, aşırı özgüvenin işlem sıklığındaki cinsiyet farkını açıklamadığını belirtti. Bu sonuç, tek bir psikolojik açıklamanın bütün yatırım davranışlarını anlamaya yetmediğini gösteriyor.
Kaynak: Journal of Economic Behavior & Organization, 2019.
Buradan çıkarılabilecek önemli sonuç şu: Bir yatırımcının kararını yalnızca cinsiyeti üzerinden tahmin etmek yerine bilgi düzeyini, deneyimini, ekonomik koşullarını ve karar kurallarını incelemek daha açıklayıcıdır.
Ayrıca duygular ve veri analizi birbirinin zıddı değildir. Kayıp korkusu, aşırı güven veya kaçırma endişesi erkekleri de kadınları da etkileyebilir. Aynı şekilde bir yatırımcı, olası kayıpların ailesi üzerindeki etkisini düşünerek daha dikkatli davranabilir; başka biri uzun vadeli hedeflerini temel alarak kısa vadeli dalgalanmalara aldırmayabilir. Bunlar yalnızca cinsiyete bağlanamayacak bireysel ve toplumsal deneyimlerdir.
Forumlarda tartışmanın verimli olması için “Erkekler teknik analizi daha iyi kullanır” veya “Kadınlar daha duygusal karar verir” gibi genellemeler yerine, somut karar süreçlerini karşılaştırmak gerekir. Hangi veri kullanıldı? Risk nasıl ölçüldü? İşlemden önce bir plan var mıydı? Sonuç, başlangıçtaki varsayımı doğruladı mı?
Bu sorular cinsiyet temelli etiketlerden daha fazla bilgi sağlar.
Yazma
6. RSI 80 ve Fiyat Uyumsuzluğu: Daha Güçlü Bir Analiz Nasıl Yapılır?
RSI 80'in ardından olası bir geri çekilmeyi değerlendirmek için kullanılan yöntemlerden biri, fiyat ile RSI arasındaki uyumsuzluğu incelemektir.
Negatif uyumsuzluk (bearish divergence): Fiyat yeni bir zirve yaparken RSI önceki zirvesinin altında kalıyorsa yükseliş momentumunun zayıflıyor olabileceği düşünülür. Ancak bu durum tek başına düşüşün başlayacağını kanıtlamaz.
Pozitif uyumsuzluk (bullish divergence): Fiyat daha düşük bir dip oluştururken RSI daha yüksek bir dip yapıyorsa satış momentumunun zayıflıyor olabileceği değerlendirilir. Bu da tek başına yükseliş garantisi değildir.
Örneğin bir hisse senedi 100 TL'den 110 TL'ye, ardından 115 TL'ye yükselsin. İlk zirvede RSI 84, ikinci zirvede ise 77 olsun. Fiyat yükselmeye devam etmesine rağmen RSI'ın daha düşük bir zirve oluşturması, negatif uyumsuzluk olasılığını gündeme getirir.
Bununla birlikte, RSI 77'ye geriledi diye otomatik satış yapmak doğru olmayabilir. Fiyat güçlü bir direnç seviyesinin üzerinde kalıyorsa veya yeni bir olumlu gelişme alıcıları destekliyorsa yükseliş sürebilir. Yatırımcılar bu nedenle destek ve direnç bölgeleri, fiyatın kapanış seviyesi ve işlem hacmi gibi unsurları da değerlendirebilir.
Önemli nokta, uyumsuzluğu kesin bir tahmin değil, başka verilerle kontrol edilmesi gereken bir uyarı olarak görmektir.
7. Teoriyi Veriye Dönüştürmek: RSI 80 Gerçekten İşe Yarıyor mu?
RSI 80 hakkında sağlıklı bir sonuca ulaşmanın en iyi yollarından biri, belirli bir piyasa ve zaman dilimi üzerinde geçmiş verileri test etmektir. Çünkü bir göstergenin mantıklı görünmesi, işlem maliyetleri hesaba katıldığında kârlı olacağını garanti etmez.
Basit bir test şu şekilde hazırlanabilir:
1. BIST 30 hisseleri veya belirli bir kripto para grubu seçilir.
Bu araştırmadan RSI 80'e ilişkin doğrudan bir sonuç çıkaramayız. Ancak bulgu, teknik sinyalleri çok sık alım satım yapmak için kullanan yatırımcıların işlem maliyetlerini ve aşırı işlem riskini hesaba katması gerektiğini düşündürür.
Örneğin bir yatırımcı, RSI 80'e ulaştığında fiyatın düşeceğini öngörerek satış yapabilir. Fiyat yükselmeye devam ederse pozisyonunu yeniden açabilir; RSI tekrar 80'e çıktığında yeniden satış yapabilir. Bu döngüde komisyonlar, alış-satış fiyat farkı ve yanlış zamanlama maliyet yaratır.
Başka bir yatırımcı ise RSI 80'i yalnızca momentumun güçlü olduğuna dair bir veri olarak görür. Fiyatın 20 günlük hareketli ortalamanın üzerinde olup olmadığını, işlem hacmini ve son zirvenin aşılıp aşılmadığını inceler. Böylece tek bir eşik yerine birden fazla koşula dayanan karar kuralı oluşturur.
Bu iki yaklaşım arasındaki asıl fark erkek veya kadın olmak değil, göstergenin nasıl kullanıldığıdır. Bununla birlikte araştırmalar, aşırı özgüven ve işlem sıklığı gibi davranışsal etkenlerin yatırım sonuçlarını etkileyebildiğini gösteriyor.
Kadın yatırımcıların yaklaşımı: Riskin anlamı, güvenlik ve yaşam koşulları
Bazı araştırmalarda kadın yatırımcıların ortalama olarak daha düşük finansal risk alma eğilimi gösterdiği bulunmuştur. Ancak bu eğilimi duygusallıkla eşitlemek yanlış olur. Riskten kaçınmak kimi koşullarda bilgi eksikliğinden, kimi koşullarda ise kişinin gelir güvencesinden, aile sorumluluklarından, yatırım ufkundan veya finansal kayıpları telafi etme kapasitesinden kaynaklanabilir.
Örneğin aynı miktarda tasarrufa sahip iki yatırımcı düşünelim. Birincisinin düzenli geliri, borç yükü düşük ve acil durum fonu yeterli olsun. İkincisinin ise düzensiz geliri, bakmakla yükümlü olduğu kişiler ve yakın zamanda kullanması gereken birikimleri bulunsun. İkisi de RSI 80 sinyalini görse bile fiyat dalgalanmalarına karşı farklı tepki vermeleri anlaşılabilir. Buradaki farkı yalnızca cinsiyetle açıklamak, ekonomik koşulların etkisini gözden kaçırır.
Croson ve Gneezy'nin risk alma davranışlarına ilişkin araştırma literatürünü inceleyen çalışması ile farklı ülkelerdeki yatırım deneylerini bir araya getiren Charness ve Gneezy'nin 2012 tarihli araştırması, finansal risk alma konusunda ortalama cinsiyet farklılıkları bulunabildiğini gösteren çalışmalar arasındadır. Ancak risk tercihlerinin ölçümü, deney tasarımı ve katılımcıların özellikleri sonuçları etkileyebilir.
Kaynak: Charness ve Gneezy, Strong Evidence for Gender Differences in Risk Taking.
Bu sonuçlar, kadınların her zaman daha temkinli veya erkeklerin her zaman daha riskli davrandığını kanıtlamaz. Ayrıca temkinli olmak her durumda daha iyi sonuç, risk almak da her durumda daha kötü sonuç anlamına gelmez. Başarı, alınan riskin karşılığında elde edilen getiriyle ve yatırımcının mali hedefleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
RSI 80 örneğine dönersek, bir yatırımcı güçlü yükselişten yararlanmak için pozisyonunu koruyabilir. Başka bir yatırımcı ise birikiminin yakın zamanda gerekli olacağını düşünerek pozisyonunu azaltabilir. İkisi de aynı grafiğe bakmaktadır; ancak farklı ihtiyaçlara ve risk kapasitelerine sahiptir.
5. Cinsiyet Karşılaştırmasında Basmakalıp Yargılardan Kaçınmak
Yatırım davranışları üzerine araştırmalar, ortalama farklılıkları ortaya koysa da bu farklılıkların nedenlerini açıklarken dikkatli olmayı gerektirir.
Örneğin 2019 yılında yayımlanan Boys will still be boys: Gender differences in trading activity are not due to differences in (over)confidence başlıklı araştırma, erkeklerin deneysel piyasa ortamında daha fazla işlem yaptığını ve daha yüksek güven bildirdiğini ortaya koydu. Ancak araştırmacılar, aşırı özgüvenin işlem sıklığındaki cinsiyet farkını açıklamadığını belirtti. Bu sonuç, tek bir psikolojik açıklamanın bütün yatırım davranışlarını anlamaya yetmediğini gösteriyor.
Kaynak: Journal of Economic Behavior & Organization, 2019.
Buradan çıkarılabilecek önemli sonuç şu: Bir yatırımcının kararını yalnızca cinsiyeti üzerinden tahmin etmek yerine bilgi düzeyini, deneyimini, ekonomik koşullarını ve karar kurallarını incelemek daha açıklayıcıdır.
Ayrıca duygular ve veri analizi birbirinin zıddı değildir. Kayıp korkusu, aşırı güven veya kaçırma endişesi erkekleri de kadınları da etkileyebilir. Aynı şekilde bir yatırımcı, olası kayıpların ailesi üzerindeki etkisini düşünerek daha dikkatli davranabilir; başka biri uzun vadeli hedeflerini temel alarak kısa vadeli dalgalanmalara aldırmayabilir. Bunlar yalnızca cinsiyete bağlanamayacak bireysel ve toplumsal deneyimlerdir.
Forumlarda tartışmanın verimli olması için “Erkekler teknik analizi daha iyi kullanır” veya “Kadınlar daha duygusal karar verir” gibi genellemeler yerine, somut karar süreçlerini karşılaştırmak gerekir. Hangi veri kullanıldı? Risk nasıl ölçüldü? İşlemden önce bir plan var mıydı? Sonuç, başlangıçtaki varsayımı doğruladı mı?
Bu sorular cinsiyet temelli etiketlerden daha fazla bilgi sağlar.
Yazma
6. RSI 80 ve Fiyat Uyumsuzluğu: Daha Güçlü Bir Analiz Nasıl Yapılır?
RSI 80'in ardından olası bir geri çekilmeyi değerlendirmek için kullanılan yöntemlerden biri, fiyat ile RSI arasındaki uyumsuzluğu incelemektir.
Negatif uyumsuzluk (bearish divergence): Fiyat yeni bir zirve yaparken RSI önceki zirvesinin altında kalıyorsa yükseliş momentumunun zayıflıyor olabileceği düşünülür. Ancak bu durum tek başına düşüşün başlayacağını kanıtlamaz.
Pozitif uyumsuzluk (bullish divergence): Fiyat daha düşük bir dip oluştururken RSI daha yüksek bir dip yapıyorsa satış momentumunun zayıflıyor olabileceği değerlendirilir. Bu da tek başına yükseliş garantisi değildir.
Örneğin bir hisse senedi 100 TL'den 110 TL'ye, ardından 115 TL'ye yükselsin. İlk zirvede RSI 84, ikinci zirvede ise 77 olsun. Fiyat yükselmeye devam etmesine rağmen RSI'ın daha düşük bir zirve oluşturması, negatif uyumsuzluk olasılığını gündeme getirir.
Bununla birlikte, RSI 77'ye geriledi diye otomatik satış yapmak doğru olmayabilir. Fiyat güçlü bir direnç seviyesinin üzerinde kalıyorsa veya yeni bir olumlu gelişme alıcıları destekliyorsa yükseliş sürebilir. Yatırımcılar bu nedenle destek ve direnç bölgeleri, fiyatın kapanış seviyesi ve işlem hacmi gibi unsurları da değerlendirebilir.
Önemli nokta, uyumsuzluğu kesin bir tahmin değil, başka verilerle kontrol edilmesi gereken bir uyarı olarak görmektir.
7. Teoriyi Veriye Dönüştürmek: RSI 80 Gerçekten İşe Yarıyor mu?
RSI 80 hakkında sağlıklı bir sonuca ulaşmanın en iyi yollarından biri, belirli bir piyasa ve zaman dilimi üzerinde geçmiş verileri test etmektir. Çünkü bir göstergenin mantıklı görünmesi, işlem maliyetleri hesaba katıldığında kârlı olacağını garanti etmez.
Basit bir test şu şekilde hazırlanabilir:
1. BIST 30 hisseleri veya belirli bir kripto para grubu seçilir.